استانا قالاسىنداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا ەكسپو-داعى قاراعاندى وبلىسىنىڭ مادەني كۇندەرى شەڭبەرىندە جازۋشىلارمەن, ادەبيەتشىلەرمەن جانە عالىمدارمەن كەزدەسۋ ءوتتى.
باسقوسۋعا قاتىسۋشىلار دوڭگەلەك ۇستەل باسىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىن, رۋحاني مۇرانى تانىمال ەتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. قاراعاندىلىقتار ۇلتتىق كىتاپحاناعا «سارىارقا كىتاپحاناسى» سەرياسىمەن شىققان 100 تومدىقتى, ءا.بوكەيحاننىڭ شىعارمالار جيناعىنىڭ 15 تومدىعىن جانە «قازداۋىستى قازىبەك بي» باسىلىمىنىڭ ەكى تومدىعىن سىيلادى.
كەزدەسۋدە مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى قۋاتجان ۋاليەۆ بولدى. سونىمەن قاتار عالىمدار, مادەنيەت جانە ونەر قايراتكەرلەرى, سونداي-اق «سارىارقا كىتاپحاناسى» انتولوگياسىنا ەڭبەكتەرى ەنگەن اۆتورلار قاتىستى.
– ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن باستاۋ العان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى قوعامدىڭ سانانى جاڭعىرتۋ, رۋحاني جاندانۋدىڭ پلاتفورماسى بولىپ تابىلادى. بىزگە ەڭ الدىمەن جاستاردى تاربيەلەۋ جۇيەسىن انىقتاپ الۋ قاجەت. بۇل رەتتە ۇلى قازاق اعارتۋشىلارى مەن قايراتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكتەرىنە باعا جەتپەس. ولاردىڭ قاتارىندا قازىبەك بي, ءاليحان بوكەيحان بار, – دەدى قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ەرلان قوشانوۆ. – ءبىز سارىارقا جەرىندە دۇنيەگە كەلگەن تاريحي تۇلعالاردىڭ ەسىمدەرىن قۇرمەتتەيمىز.
ايماق باسشىسى قاراعاندى وبلىسىندا عۇلاما قازداۋىستى قازىبەك ءبيدىڭ 350 جىلدىعى كەڭىنەن اتاپ ءوتىلىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. سالتاناتتى شارالار ونىڭ تۋعان جەرىندە – قارقارالى اۋدانىنداعى ەگىندىبۇلاق كەنتىندە ءوتتى.
– بۇل مەرەكەگە ءبىز باسقا ايماقتاردان قوناقتاردى شاقىردىق. مەرەيتويعا وراي بارلىق تاريحي ورىنداردى ارالاپ شىعاتىن اۆتوكەرۋەن ۇيىمداستىرىلدى. حالىقارالىق اۆتوشەرۋگە قاتىسۋشىلار ەجەلگى قالا تۇركىستاندا بولىپ, وندا قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ كەسەنەسىندە جەرلەنگەن قازىبەك ءبيدىڭ ورنىن كورىپ قايتتى. ايتا كەتەتىنى, بۇل اكتسيا جاستاردىڭ باستاماسىمەن ۇيىمداستىرىلدى, – دەدى ەرلان قوشانوۆ.
ايماق باسشىسى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانانىڭ باسشىلىعىنا كىتاپتار تابىس ەتتى.
«سارىارقا كىتاپحاناسى» بىرەگەي سەرياسى قاراعاندى وبلىستىق اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن «رۋحاني مۇرا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە باسىپ شىعارىلعان. انتولوگيانىڭ ىشىندە 352 اۆتوردىڭ تۋىندىلارى – بۇقار جىراۋ, قازداۋىستى قازىبەك بيدەن باستاپ قازىرگى زامانعى جازۋشىلاردىڭ شىعارمالارى بار. ءاربىر توم 800 دانا كولەمىندە باسىلىپ شىعارىلعان.
15 تومنان قۇرالعان ءاليحان بوكەيحاننىڭ شىعارمالار جيناعى دا باعا جەتپەس قۇندى قازىنا. وسىعان دەيىن 9 توم جاريالانعان بولاتىن. وتكەن جىلى ۇلى قازاق تۇلعاسى جانە ءپۋبليتسيستىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي جاڭا جيناق باسىلدى.
«قازداۋىستى قازىبەك بي» ەكى تومدىعى 2017 جىلى مەرەيتوي قارساڭىندا باسىلىپ شىعارىلدى. ءبىرىنشى تومعا مەرزىمدىك باسىلىمدار, مۇراعات قۇجاتتارى, عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنان ماتەريالدار ەنگىزىلدى. ال ەكىنشى تومعا تاريحشى عالىم جامبىل ارتىقباەۆتىڭ قازىبەك بي تۋرالى مونوگرافياسى ەنگەن.
– ءبىزدىڭ كىتاپ قورىمىز رۋحاني مۇرا توپتاماسىنىڭ باعالى باسىلىمدارىمەن تولىقتى. بۇل سارىارقا مادەنيەتى مەن تاريحىن كەڭگە جايۋ ءۇشىن اۋقىمدى مۇمكىندىك بەرەدى, – دەپ باعا بەردى سىيعا ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانا ديرەكتورى ءۇمىتحان مۇڭالباەۆا. – بۇل سىيلىق بىزگە جاستارمەن جۇمىس ىستەۋگە, ولاردى رۋحاني جانە تاريحي مۇراعا باۋلۋدا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزەرى انىق.
العىس رەتىندە ەرلان قوشانوۆقا ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانانىڭ وقىرمان بيلەتى تابىس ەتىلدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا «تۋعان جەر» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە قاراعاندى وبلىسىندا كيەلى جەرلەرگە ەكسپەديتسيا جاساپ, عالىمدار, مادەنيەت جانە ونەر قايراتكەرلەرىنىڭ سەزىن ۇيىمداستىرۋ ۇسىنىلدى. ايماق باسشىسىنا بۇل وي ۇنادى. ول وسى ماسەلەنى كوپ كەشىكتىرمەي شەشۋگە ۋادە بەردى. كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار استاناداعى ەكسپو حالىقارالىق كورمەسىنىڭ وتكىزىلۋىن دە نازاردان تىس قالدىرعان جوق.
– باسىندا ەكسپو يدەياسىن تۇسىنبەگەندەر كوپ بولدى. قازىر قورىتىندى جاساپ جاتىرمىز, ول قازاقستاندىقتار ءۇشىن دە, باسقا حالىقتار ءۇشىن دە قۋاتتى اۋىزبىرشىلىك ءرولىن اتقاردى, – دەپ ەسەپتەيدى اكادەميك, فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى عاريفوللا ەسىم. – كوپتەگەن ەل قاتىستى, وزدەرىنىڭ پاۆيلوندارىندا ولار بارلىق جاقسىلارىن كورسەتتى.
ميراس اسان, «ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى وبلىسى
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن دميتري كۋزميچەۆ